25.04.2024 r.

Izba Cywilna Sądu Najwyższego odpowiedziała na pytania pierwszej prezes SN w sprawie kredytów frankowych. Orzeczenie potwierdza korzystną linię orzeczniczą w sprawach frankowych oraz przesądza kilka najważniejszych, dotychczas rodzących pewne wątpliwości w orzecznictwie kwestie a mianowicie:

• jeśli, umowa zawiera niedozwolone klauzule, to można orzec jej nieważność - nie można jej uzupełnić kursem średnim NBP jak chciały by niektóre banki,
• roszczenia banków o zwrot kapitału kredytu przedawniają się od chwili, w której kredytobiorca powołał się na nieważność umowy kredytu,
• banki odzyskają przynajmniej kwoty kapitału kredytu,
• wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału, a także waloryzacja, nie należą się ani bankowi, ani konsumentowi,

Izba Cywilna SN odpowiedziała na sześć najważniejszych wątpliwości dotyczących spraw z tzw. umów frankowych. Zadała je 29 stycznia 2021 r. Małgorzata Manowska, pierwsza prezes Sądu Najwyższego. Chodzi o ujednolicenie orzecznictwa.

W rozprawie nie uczestniczyli tzw. starzy sędziowie Sądu Najwyższego. Uchwałę podjęło 17 sędziów pod przewodnictwem Joanny Misztal-Koneckiej, prezes SN kierującej Izbą Cywilną. Prokurator Generalny bezskutecznie domagał się wyłączenia nowych sędziów ale Sąd Najwyższy pozostawił tą kwestię bez rozpocznania.  W efekcie Izba Cywilna SN w pełnym składzie odpowiedziała na pytania Małgorzaty Manowskiej ale sześciu sędziów zgłosiło zdania odrębne.

SN co do zasady orzekł zgodnie z wyrokami TSUE i dotychczasowym orzecznictwem sądów polskich.

Powszechnie przyjmuje się, iż przedmiotowa uchwała jest korzystna dla konsumentów. Stanowisko SN nie zmienia zasadniczo dotychczasowego orzecznictwa. Część komentatorów związana z obecnym obozem rządzącym zwraca jednak uwagę, że "istnieją poważne wątpliwości co do składu orzekającego".

03.07.2023 r.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną spółki od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu który utrzymał decyzję Sadu Okręgowego w Poznaniu który oddalił wniosek polskiej spółki o odmowę wykonania wyroku sądu niderlandzkiego.

Sąd Najwyższy zwrócił się do holenderskiej Rady Sądownictwa o wskazanie określonych informacji które umożliwią ustalenie spełnienia przez niderlandzki Sąd Okręgowy standardów niezawisłości zgodnie z postanowieniami Traktatu o UE oraz Karty Praw Podstawowych UE, z uwzględnieniem wykładni przyjętej w tym zakresie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE.

Chodzi o przedstawienie  przez holenderskie instytucje sądownicze (w Holandii brak sądu konstytucyjnego w kalsycznym rozumieniu) dokumentów dotyczących procedury nominacyjnej sędziego, który orzeczekł wobec polskiej spółki, w tym szczególnie „trybu jego powołania ze wskazaniem właściwych organów uczestniczących w procedurze nominacyjnej” oraz „wskazania ewentualnego zakresu wpływu reprezentantów władzy ustawodawczej lub wykonawczej na nominację sędziowską”. Polski Sąd Najwyższy żąda informacji o konkursie na urząd sędziego, ocen pracy, informacji o ewentualnej działalności o charakterze politycznym.

Prawo o ustroju sądów powszechnych stwierdza, że „sąd z urzędu ustala i stosuje właściwe prawo obce”, ale może także „zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie tekstu tego prawa oraz wyjaśnienie obcej praktyki sądowej." Na tej podstwie Sąd Najwyższy poprosił ministerstwo sprawiedliwości o informacje na temat prawa holenderskiego co do niezależności sądownictwa w tym kraju - np. trybu nominacji sędziów oraz istnienia w prawie gwarancji konstytucyjnych dotyczących statusu sędziego.

Sąd najwyższy wskazał, że zasada jednolitości i spójności prawa UE wymaga „jednolitego stosowania standardów wynikających z wykładni Traktatu o UE oraz Karty Praw Podstawowych UE we wszystkich państwach członkowskich Unii”.

Zgodnie z orzecznictwem TSUE, może okazać się konieczne dokonanie przez Sąd Najwyższy weryfikacji spełnienia kryteriów sądu ustanowionego (…) według standardów TSUE, w przypadku weryfikacji wykonalności orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim UE.

W związku z  tym Sąd najwyższy zawiesił rozpatrywanie skargi kasacyjnej do czasu uzyskania odpowiedzi.

23.06.2023 r.

Do Sądu Okręgowego w Krakowie wpłynęły dwa pozwy przeciwko dwóm niemieckim firmom zaangażowanym w czasie II Wojny Swiatowej w grabież i zawłaszczanie polskich przedsiębiorstw.

Chodzi o dwie niemieckie firmy które działały we współpracy z ludobójczym systemem III Rzeszy.

Jedna z nich Bayer AG z siedzibą w Leverkusen (obecna nazwa) wykorzystywała niewolniczą pracę Polaków w obozach koncentracyjnych zakładając tam kolejne firmy. W tym przypadku ojciec powódki pracował dla firmy spółki córki IG Farben przez pięć lat będąc więźniem obozu Auschwitz - Birkenau. Powódka domaga się prawie dwóch milionów złotych. Spora część kadry kierowniczej tej firmy to niemieccy zbrodniarze wojenni. Brali czynny udział w eksperymentach medycznych oraz wykorzystywali pracę niewolniczą Polaków. Zostali skazani w procesie Norymberskim.

Druga to firma Henschel GmBH która zagrabiła polską firmę Fablok której właścicielem był polski patriota, przemysłowiec i finansista który z powodu swych żydowskich korzeni uciekał przed Niemcami aż w końcu został przez nich zamordowany. Z pozwem wystąpili jego wnukowie którzy żądają zasądzenia przez polski sąd ponad siedemnastu milionów złotych oraz przeprosin.

Obie sprawy są nowością w dotychczasowej praktyce w tego typu sprawach o odszkodowania za II Wojnę Światową gdyż dotychczas pozwami objęte było państwo niemieckie a nie konkretne niemieckie firmy które wspierały niemieckie zbrodnie. Państwo niemieckie odmawiając zadośćuczynienia za swe zbrodnie do tej pory dość skutecznie zasłaniało się immunitetem. Ostatnio w związku z orzeczeniem włoskiego Trybunału Konstytucyjnego, praktyka ta być może zacznie ewoluować. Na przykład do włoskich sądów swoje roszczenia zaczynają kierować spadkobiercy pokrzywdzonych z innych państw. W ogóle do tej pory sprawy tego typu były kierowane nie przeciwko niemieckim zbrodniczym koncernom ale przeciwko niemieckiemu państwu.

Krakowska kancelaria która złożyła pozwy do Sądu Okręgowego w Krakowie podkreśla, że to dopiero  początek i ma zamiar kierować do krakowskich sądów kolejne tego typu sprawy o odszkodowania. Ma ona zamiar działać w procesach cywilnych niejako obok Państwa Polskiego - które występuje z żądaniami wypłaty reparacji (w relacjach państwo - państwo).

16.06.2023 r.

Orzecznie TSUE wzbudziło wśród komentatorów wiele emocji i spoór przede wszystkim jeśłi chodzi o podejście do kwestii zabezpeczenia roszczenia w toczącym się postępowaniu sądowym.

Mianowicie TSUE wskazał, że Dyrektywa 93/13 nie pozwala na nie uwzglęnienie wniosku strony o udzielenie zabezpieczenia powództwa z tego względu, że konieczność rozliczenia się powoda z bankiem lub dobra sytuacja finansowa banku, prowadzi do takich środków tymczasowych i jest konieczna dla zapewnienia pełnej skuteczności końcowego orzeczenia.
 
Nie można orzeczenia z dnia 15.06.2023 r. traktować w ten sposób, że sądy mają z automatu wydawać postanowienia o zabezpieczeniu. Sądy muszą badać w takiej sytuacji czy zachodzą przesłanki do takiej decyzji sądu ale po uwzględnieniu całokształtu sprawy i wszsytkich występujących w danej sprawie okoliczności.

Powyższe stanowisko trochę niejako rozwadniające orzeczenie TSUE prezentują szczególnie banki. Twierdzą one, że  wyrok TSUE nie przesądza o zasadności ani konieczności udzielania przez sądy krajowe zabezpieczeń. Według ich poglądu sąd powinien indywidualnie oceniać czy wstrzymanie płatności rat jest konieczne, by zabezpieczyć osiągnięcie wszystkich konsekwencji prawnych, które w świetle Dyrektywy 93/13 wynikają z ewentualnego stwierdzenia nieuczciwości danego postanowienia umownego.

Jednak faktem jest, iż konieczność udzielenia zabezpieczenia ma na celu zapewnienie pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia jednak muszą zaistnieć wystarczające przesłanki wskazujące na to, iż zapisy umowy są nieuczciwe, i że prawdopodobny jest zwrot środków otrzymanych przez bank od konsumenta. W przypadku tzw. umów frankowych które były zawierane przez takie banki jak:

• mBank S.A.
• Millennium Bank S.A.
• Raiffeisen Bank International AG.
• Bank BPH S.A.
• Deutsche Bank Polska S.A.
• BNP Paribas Bank Polska S.A.
• Santander Consumer Bank S.A.
• PKO BP S.A.
• Bank Ochrony Środowiska S.A.
• Credit Agricole Bank Polska S.A.

orzecznictwo sądów potwierdza abuzywność części ich postanowień a więc wszystko wskazuje na to, iż TSUE jednak wzmocnił pozycję konsumentów w sądowej batali z bankami.